Bartholin Kisti Hamile Kalmaya Engel mi? Doğurganlığı Etkiler mi?

Bartholin kisti hamile kalmaya engel mi? Çoğu durumda hayır. Bartholin kisti vajina girişinin yanında oluşur; yumurtalıkları, rahmi, fallop tüplerini veya yumurtlamayı doğrudan etkilemez. Bu nedenle tek başına kısırlık nedeni sayılmaz. Ancak kist büyür ya da apseye dönüşürse ağrılı cinsel ilişkiye yol açarak gebelik denemelerini geçici olarak zorlaştırabilir. Kiste eşlik eden cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon varsa doğurganlık riski kistten değil, tedavi edilmediğinde üst üreme organlarına ilerleyebilen enfeksiyondan kaynaklanabilir.

Kanser Tedavisi Sonrası Cinsellik

Bartholin kisti nedir ve nerede oluşur?

Bartholin bezleri vajina girişinin sağ ve sol tarafında bulunan, cinsel uyarılma sırasında kayganlığa katkı sağlayan iki küçük bezdir. Bu bezlerden salgılanan sıvı ince kanallarla dışarı taşınır. Kanal tıkandığında sıvı birikir ve çoğunlukla tek tarafta Bartholin kisti oluşur. Türkçe aramalarda “Bartolin kisti” biçiminde de yazılsa da tıbbi adlandırma Bartholin ‘dir.

Küçük bir kist fark edilmeyebilir. Büyüdüğünde vajina girişinde yumuşak bir şişlik, otururken rahatsızlık veya cinsel ilişki sırasında baskı hissi oluşturabilir. İçerisine bakteri yerleşip iltihap gelişirse kistten farklı olarak çok ağrılı bir Bartholin apsesi meydana gelebilir.

Bartholin Kisti Hamile Kalmaya Engel mi?

Bartholin bezleri dış genital bölgede bulunduğundan üreme hücrelerinin üretildiği ve döllenmenin gerçekleştiği organlarla doğrudan bağlantılı değildir. Kist yumurtlamayı durdurmaz, yumurtalık rezervini azaltmaz ve fallop tüplerini tıkamaz. Spermin rahim ağzına ulaşmasını da anatomik olarak çoğunlukla engellemez.

Doğurganlık üzerindeki olası etkileri şu şekilde ayırmak gerekir:

Buradaki kritik ayrım şudur: Bartholin kisti tek başına kısırlık yapmaz ama bazı eşlik eden enfeksiyonlar doğurganlığı etkileyebilir. Ayrıca ağrı nedeniyle bir süre cinsel ilişkiye girememek, biyolojik olarak gebe kalma yeteneğinin kaybedildiği anlamına gelmez.

Bartholin kisti ile yumurtalık kisti aynı şey mi?

Hayır. İsimlerinde “kist” kelimesi bulunsa da yerleşimleri ve etkileri farklıdır. Yumurtalık kisti pelvis içinde, yumurtalık dokusunda veya yüzeyinde gelişir. Bartholin kisti ise vajina girişinin hemen yanında, vulvada oluşur ve çoğunlukla dışarıdan fark edilebilen bir şişliktir.

Bu nedenle Bartholin kisti için yumurtalık rezervi testi, yumurtlama tedavisi veya tüp bebek uygulaması gerekmez. Kişinin başka bir nedenle gebelik sorunu bulunuyorsa değerlendirme ayrı yürütülmelidir; kistin varlığı bütün doğurganlık sorunlarının nedeni kabul edilmemelidir.

Kist ile apse nasıl ayırt edilir?

Basit bir kist genellikle ağrısız veya hafif hassastır. Apse ise kısa sürede büyüyebilir ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyebilir. NHS, giderek büyüyen ağrılı şişlik, irin, ateş ve kızarıklığı enfeksiyon işaretleri arasında sıralar.

Şu belirtiler apse olasılığını artırır:

• Vajina girişinin tek tarafında şiddetli ve zonklayıcı ağrı
• Oturmayı, yürümeyi veya cinsel ilişkiyi zorlaştıran şişlik
• Bölgenin sıcak, kırmızı ve dokunmakla çok hassas olması
• İrinli ya da kötü kokulu akıntı
• Ateş, titreme veya genel hâlsizlik

Şiddetli ağrı, ateş veya hızla büyüyen şişlik varsa evde geçmesini beklemek uygun değildir. Diyabeti bulunan, bağışıklığı baskılanmış, hamile veya genel durumu bozuk kişilerin daha erken değerlendirilmesi gerekir.

Enfeksiyon doğurganlığı nasıl etkileyebilir?

Bartholin apseleri farklı bakterilerin birlikte rol oynayabildiği enfeksiyonlardır ve her apse cinsel yolla bulaşmaz. Dolayısıyla kisti ya da apsesi olan kişiyi doğrudan cinsel yolla bulaşan enfeksiyonla ilişkilendirmek doğru değildir. Bununla birlikte klamidya ve gonore bazı vakalarda etkili olabildiğinden risk durumuna, vajinal akıntıya ve muayene bulgularına göre test istenebilir.

CDC’nin pelvik inflamatuar hastalık bilgileri, tedavi edilmeyen klamidya veya gonore gibi enfeksiyonların rahim ve tüplere ilerleyerek pelvik inflamatuar hastalığa yol açabileceğini; tüplerde hasar gelişirse gebelik şansının azalabileceğini belirtir. Yani risk, dışarıdaki kistin fiziksel varlığından değil, üst genital sisteme ilerleyen tedavisiz enfeksiyondan doğar. Konunun daha geniş açıklaması için Enfeksiyonlar ve Fertilite İlişkisi yazısı da incelenebilir.

Bartholin kisti tanısı nasıl konur?

Tanı çoğunlukla kadın hastalıkları ve doğum uzmanının vulva muayenesiyle konur. Kistin yeri, büyüklüğü, ağrılı olup olmadığı ve apse bulguları değerlendirilir. Akıntı veya enfeksiyon riski varsa örnek alınarak kültür ya da cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri yapılabilir. Her hastada ultrason veya başka bir görüntüleme yöntemi gerekmez; görünüm alışılmadıksa ek inceleme planlanabilir.

Bartholin bezi kanseri çok nadirdir. Buna rağmen 40 yaşından sonra veya menopoz döneminde yeni ortaya çıkan Bartholin bölgesi kitlesi, özellikle sert, düzensiz ya da çevre dokuya yapışık görünüyorsa gecikmeden değerlendirilmelidir. MSD Manual, şüpheli kitlelerde ve bazı 40 yaş üzeri hastalarda biyopsinin düşünülmesini önerir. Bu uyarı, her kistin kanser olduğu anlamına gelmez.

Gebelik planlayanlarda tedavi nasıl yapılır?

Tedavi kistin büyüklüğüne, ağrıya, enfeksiyon bulunup bulunmadığına, tekrarlama öyküsüne ve kişinin yaşına göre belirlenir. Küçük, ağrısız ve enfekte olmayan kistler çoğu zaman yalnızca izlenir. Hekim tarafından tanı konduktan sonra ılık su oturma banyosu hafif yakınmaları azaltabilir. Kisti sıkmak, iğneyle delmek veya evde boşaltmaya çalışmak ise enfeksiyon ve yaralanma riskini artırır.

Belirti oluşturan kist veya apsede uygulanabilecek yöntemler şunlardır:

1. Word kateteri: Küçük bir kesiden sıvı boşaltılır ve kanalın açık kalması için geçici ince bir kateter yerleştirilir.
2. Marsupializasyon: Kist duvarının kenarları dışarıya ağızlaştırılarak sıvının yeniden birikmesini önleyecek kalıcı açıklık oluşturulur.
3. Antibiyotik: Ateş, çevre dokuda enfeksiyon, sistemik hastalık veya doğrulanmış cinsel yolla bulaşan enfeksiyon gibi durumlarda hekim kararıyla kullanılır; her basit kist için gerekli değildir.
4. Bezin çıkarılması: Sürekli tekrarlayan veya şüpheli görünen kitlelerde diğer yöntemler yeterli olmazsa değerlendirilen son seçeneklerden biridir.

Sadece kesip boşaltma veya iğneyle çekme işlemlerinde tekrarlama daha sık olabildiğinden kalıcı drenaj sağlayan yöntemler tercih edilebilir. 2024 tarihli bir sistematik derleme ve meta-analiz, Word kateteri ile marsupializasyon arasında tekrarlama oranı bakımından anlamlı fark saptamamıştır. Yöntem seçimi hekimin deneyimine, kistin özelliklerine ve hastanın tercihine göre kişiselleştirilir.

Bu işlemler yumurtalık, tüp veya rahim üzerinde yapılmaz. Bartholin bezinin çıkarılması gerekse bile diğer bezler ve dokular kayganlığa katkı sağladığından, mevcut kanıtlar işlemin doğurganlığı ortadan kaldırdığını göstermez.

Hamileyken Bartholin kisti bebeğe zarar verir mi?

Enfekte olmayan küçük bir Bartholin kistinin rahim içindeki bebeğe doğrudan zarar vermesi beklenmez. Kist gebelik sırasında büyür, ağrır veya apseleşirse kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır. StatPearls’in güncel klinik derlemesine göre gebelikte Bartholin apsesi genel olarak gebelik dışındaki vakalara benzer biçimde tedavi edilir; kanama riskinin artması nedeniyle bezin tamamen çıkarılmasından mümkünse kaçınılır.

Kistin vajinal doğuma engel olup olmayacağı büyüklüğüne, yerleşimine ve enfeksiyon durumuna bağlıdır. Küçük bir kist çoğunlukla doğum biçimini değiştirmez; doğum kanalını daraltan büyük veya ağrılı bir kitle varsa zamanlama ve tedavi doğumu takip eden ekip tarafından planlanır.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Vajina girişinde ilk kez fark edilen her yeni şişliğin doğru tanı için muayene edilmesi uygundur. Özellikle şu durumlarda randevu ertelenmemelidir:

• Şişlik saatler veya günler içinde büyüyorsa
• Ağrı oturmayı, yürümeyi ya da ilişkiyi engelliyorsa
• Ateş, irin, kötü kokulu akıntı veya yaygın kızarıklık varsa
• Kist tekrarlıyorsa veya tedavi sonrasında iyileşmiyorsa
• Hamilelik varsa ya da yakın zamanda gebelik planlanıyorsa
• Kitle 40 yaşından sonra veya menopoz döneminde yeni ortaya çıktıysa

Gebelik planlayan kişide yalnızca Bartholin kisti bulunması, rutin olarak infertilite tedavisine başlanmasını gerektirmez. Ancak ASRM’nin değerlendirme ölçütlerine göre, 35 yaş altındayken 12 ay, 35–40 yaş arasında 6 ay düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmadıysa çiftin doğurganlık değerlendirmesi yapılmalıdır. 40 yaşın üzerinde ise değerlendirme için beklenmemesi önerilir.

Bartholin kisti hamile kalmaya engel mi? Küçük ve enfekte olmayan bir Bartholin kisti çoğunlukla doğurganlığı etkilemez; çünkü rahim, yumurtalıklar ve fallop tüpleriyle doğrudan bağlantısı yoktur. Büyük kist veya apse, ağrılı ilişki nedeniyle gebelik denemelerini geçici olarak aksatabilir. Doğurganlık açısından asıl önemli nokta, eşlik eden klamidya veya gonore gibi bir enfeksiyon varsa gecikmeden tanı ve tedavi almaktır. Doğru muayene ve kişiye uygun tedaviyle hem rahatsızlık azaltılabilir hem de gereksiz kısırlık kaygısının önüne geçilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular