Tüp Bebek Nedir ve Nasıl Yapılır?

Tüp bebek tedavisi, yumurta ve sperm hücresinin laboratuvar ortamında bir araya getirilmesiyle embriyo oluşturulmasını ve uygun embriyonun rahme yerleştirilmesini kapsayan bir yardımcı üreme yöntemidir. Tıbbi adı in vitro fertilizasyon, kısa adı ise IVF’dir.

Tedavi yalnızca tüpleri tıkalı kadınlara uygulanmaz. Yumurtalık rezervinin azalması, sperm sayısı veya hareketliliğinin düşük olması, endometriozis, açıklanamayan kısırlık ve diğer yöntemlerle gebelik elde edilememesi de tüp bebek tedavisine başvurma nedenleri arasındadır.

Tüp bebek nedir ve nasıl yapılır? Süreç genel olarak yumurtalıkların ilaçlarla uyarılması, yumurtaların toplanması, laboratuvarda döllenmesi, embriyoların geliştirilmesi ve rahme transfer edilmesi aşamalarından oluşur. Tedavi planı çiftin yaşına, kısırlık nedenine ve önceki tedavi sonuçlarına göre kişiselleştirilir.

Tüp bebek gebeliği garanti eden bir yöntem değildir. Başarı; özellikle kadının yaşı, yumurtalık rezervi, yumurta ve sperm özellikleri, embriyo gelişimi ve rahim koşullarıyla yakından ilişkilidir.

Kruger Morfoloji Yüzde 1 ile Hamile Kalınır mı?

Tüp Bebek Tedavisi Nedir?

Tüp bebek, yumurtanın vücut dışında spermle döllenmesini sağlayan bir yardımcı üreme tekniğidir. Yumurtalıklardan elde edilen olgun yumurtalar embriyoloji laboratuvarında sperm hücreleriyle döllendirilir. Gelişmeye başlayan embriyolardan uygun olanı rahim içine bırakılır.

“Tüp bebek” ifadesi bebeğin bir tüpün içinde geliştiği anlamına gelmez. Laboratuvar aşaması yalnızca döllenme ve embriyonun ilk gelişim günlerini kapsar. Transferden sonra embriyonun rahme tutunması ve gebeliğin devamı doğal gebelikte olduğu gibi rahim içinde gerçekleşir.

Tedavide çiftin kendi yumurta ve spermleri kullanılabilir. Tıbbi gereklilik ve ülkedeki yasal düzenlemelere bağlı olarak donör yumurta, sperm veya embriyo seçenekleri de bazı ülkelerde uygulanabilir.

Tüp Bebek Kimlere Uygulanabilir?

Her gebelik gecikmesinde doğrudan tüp bebek tedavisine başlanmaz. Bazı çiftlerde yumurtlama takibi, ilaç tedavisi veya aşılama gibi daha basit yöntemler yeterli olabilir. Ancak belirli durumlarda tüp bebek en uygun veya en etkili seçenek hâline gelebilir.

Tüp bebek tedavisi şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Her iki fallop tüpünün tıkalı veya ciddi hasarlı olması
• İleri evre endometriozis
• Düşük yumurtalık rezervi
• İleri kadın yaşı
• Sperm sayısı, hareketliliği veya morfolojisinde ciddi bozukluk
• Menide sperm bulunmaması ve cerrahi yöntemle sperm elde edilmesi
• Uzun süren açıklanamayan kısırlık
• Aşılama tedavilerinden sonuç alınamaması
• Kalıtsal bir hastalık için embriyolarda genetik inceleme planlanması
• Kanser tedavisi öncesinde dondurulmuş yumurta veya spermlerin kullanılması
• Tekrarlayan döllenme ya da embriyo gelişim sorunları

Tedavi kararı yalnızca tek bir test sonucuna göre verilmez. Kadın ve erkek eş zamanlı değerlendirilerek doğal gebelik ihtimali, diğer tedavi seçenekleri ve beklemenin olası etkileri birlikte ele alınır.

Tüp Bebek Öncesinde Hangi Testler Yapılır?

Tedaviden önce kısırlığın nedeni ve uygulanacak protokol belirlenir. Bütün hastalara aynı testlerin yapılması gerekli değildir.

Kadının Değerlendirilmesi

Kadının yaşı, adet düzeni, önceki gebelikleri, ameliyatları ve kullandığı ilaçlar sorgulanır. Transvajinal ultrasonla rahim ve yumurtalıklar incelenir.

Yumurtalık rezervi ve hormonlarla ilgili değerlendirmede şu testler kullanılabilir:

• AMH
• Adetin ilk günlerinde FSH ve östradiol
• Antral folikül sayımı
• TSH
• Gerekli durumlarda prolaktin ve diğer hormonlar

Rahim boşluğu ultrasonla değerlendirilir. Polip, rahim boşluğunu etkileyen miyom veya doğuştan yapısal farklılık şüphesi varsa salin infüzyon ultrasonu ya da histeroskopi gibi incelemeler planlanabilir.

Erkeğin Değerlendirilmesi

Erkek değerlendirmesinin temel testi spermiogramdır. Sperm yoğunluğu, toplam sayı, hareketlilik, canlılık ve morfoloji incelenir.

Spermiogramda ciddi bozukluk saptanırsa hormon testleri, genetik incelemeler, testis ultrasonu veya sperm elde etme yöntemleri gündeme gelebilir. Sperm DNA fragmantasyonu gibi ileri testler her hastada rutin olarak kullanılmaz.

Enfeksiyon ve Genel Sağlık Testleri

Tedavi öncesinde merkezin uygulamasına ve yasal gerekliliklere göre hepatit, HIV ve diğer bulaşıcı hastalıklar araştırılabilir. Kan sayımı, kan grubu, açlık şekeri ve kronik hastalıklarla ilgili testler de istenebilir.

Diyabet, tiroid hastalığı, yüksek tansiyon veya ciddi anemi gibi sorunların gebelikten önce kontrol altına alınması önemlidir. Kullanılan ilaçlar gebeliğe uygunluk açısından gözden geçirilmelidir.

Tüp Bebek Nasıl Yapılır?

Tüp bebek tedavisi birbirini takip eden birkaç aşamadan oluşur. Kullanılan ilaçlar, tedavinin başlangıç günü ve embriyo transferinin zamanı kişiden kişiye değişebilir.

1. Tedavi Protokolünün Belirlenmesi

İlk aşamada yaş, AMH, antral folikül sayısı, vücut ağırlığı ve önceki yumurtalık yanıtı değerlendirilir. Bu bilgilere göre ilaç türleri ve başlangıç dozları belirlenir.

Günümüzde sıklıkla kısa antagonist protokoller kullanılsa da bazı hastalarda uzun protokol veya farklı uyarım yöntemleri tercih edilebilir. Daha yüksek ilaç dozu her zaman daha fazla ya da daha kaliteli yumurta anlamına gelmez.

Tedavi başlamadan önce ilaçların saklama koşulları, enjeksiyon saatleri ve uygulama biçimi hastaya açıklanır. İlaç dozları doktor önerisi olmadan değiştirilmemelidir.

2. Yumurtalıkların Uyarılması

Doğal adet döngüsünde genellikle tek bir yumurta olgunlaşır. Tüp bebek tedavisinde ise aynı döngüde birden fazla yumurtanın gelişmesi hedeflenir.

Bu amaçla çoğunlukla FSH içeren gonadotropin iğneleri kullanılır. Enjeksiyonlar genellikle karın bölgesindeki cilt altına uygulanır. Yumurtalık uyarımı çoğu hastada yaklaşık 8–12 gün sürer ancak süre kişisel yanıta göre değişebilir.

Aynı zamanda yumurtaların işlemden önce kendiliğinden atılmasını engellemek için GnRH antagonisti veya agonisti içeren ilaçlar kullanılabilir.

3. Folikül Takibi

Tedavi sırasında belirli aralıklarla transvajinal ultrason yapılır. Ultrasonda yumurtanın kendisi değil, yumurtayı çevreleyen sıvı dolu foliküller görülür ve ölçülür.

Gerekli durumlarda kandaki östradiol, progesteron veya LH düzeyleri kontrol edilebilir. İzlem sonuçlarına göre ilaç dozu artırılabilir, azaltılabilir veya aynı şekilde sürdürülebilir.

Takip sırasında şu bilgiler değerlendirilir:

• Gelişen folikül sayısı
• Foliküllerin büyüme hızı
• Folikül çaplarının birbirine yakınlığı
• Rahim iç tabakasının kalınlığı
• Aşırı yumurtalık yanıtı riski
• Çatlatma iğnesinin uygulanacağı zaman

Her folikülün yumurta içermesi ve her elde edilen yumurtanın olgun olması beklenmez. Ultrasonda görülen folikül sayısıyla toplanan olgun yumurta sayısı arasında fark bulunabilir.

4. Çatlatma İğnesinin Yapılması

Foliküller uygun büyüklüğe ulaştığında yumurtaların son olgunlaşmasını başlatmak için çatlatma iğnesi uygulanır. İğne hCG, GnRH agonisti veya her ikisinin birlikte kullanıldığı bir yöntem içerebilir.

Çatlatma iğnesinin saati son derece önemlidir. Yumurta toplama işlemi çoğunlukla iğneden yaklaşık 34–36 saat sonra gerçekleştirilir. İlaç erken, geç veya eksik uygulanırsa yumurta olgunlaşması ve toplanması etkilenebilir.

Uygulama sırasında doz kaybı, sızıntı veya zamanlama hatası yaşanırsa hasta kendi başına ikinci doz yapmamalı; tüp bebek merkeziyle hemen iletişime geçmelidir.

5. Yumurta Toplama İşlemi

Yumurta toplama, tıbbi adıyla oosit pick-up veya OPU, genellikle hafif anestezi ya da sedasyon altında yapılır. Transvajinal ultrason probuna yerleştirilen ince bir iğneyle foliküllere girilir ve folikül sıvıları aspire edilir.

Alınan sıvılar hemen embriyoloji laboratuvarına gönderilir. Embriyolog sıvı içinde yumurta hücresini çevreleyen kümülüs-oosit komplekslerini araştırır.

İşlem çoğunlukla 15–30 dakika sürer ancak folikül sayısına ve yumurtalıkların konumuna göre değişebilir. Hasta kısa bir gözlem süresinden sonra aynı gün taburcu edilebilir.

Yumurta toplama sonrasında hafif kasık ağrısı, lekelenme ve karında şişkinlik görülebilir. Şiddetli ağrı, yoğun kanama, yüksek ateş, nefes darlığı veya giderek artan karın şişliği durumunda merkezle iletişime geçilmelidir.

6. Sperm Örneğinin Hazırlanması

Yumurta toplama günü erkekten sperm örneği alınır. Örnek laboratuvarda hazırlanarak hareketli ve uygun özellikteki spermler ayrılır.

Menide sperm bulunmadığı veya boşalma sorunu yaşandığı durumlarda sperm testis ya da epididimden cerrahi yöntemlerle elde edilebilir. Daha önceden dondurulmuş sperm de çözdürülerek kullanılabilir.

Sperm örneğinin verilememesi ihtimali varsa tedavi öncesinde bu durum merkezle paylaşılmalıdır. Gerekli görülürse önceden örnek alınarak dondurma planlanabilir.

7. Yumurtaların Döllenmesi

Yumurta toplama işleminden sonra olgun yumurtalar belirlenir. Döllenme klasik IVF veya mikroenjeksiyon yöntemiyle gerçekleştirilebilir.

Klasik IVF

Klasik yöntemde her yumurta belirli sayıda hareketli spermle aynı laboratuvar kabına bırakılır. Spermlerden birinin yumurtayı kendiliğinden döllemesi beklenir.

Sperm sayısı ve hareketliliği yeterliyse, daha önce döllenme sorunu yaşanmamışsa klasik IVF uygulanabilir.

Mikroenjeksiyon

Mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde embriyolog tarafından seçilen tek bir canlı sperm özel bir iğneyle doğrudan olgun yumurtanın içine enjekte edilir.

ICSI özellikle şu durumlarda kullanılabilir:

• Sperm sayısının çok düşük olması
• Sperm hareketliliğinin veya morfolojisinin belirgin bozuk olması
• Spermin cerrahi yöntemle elde edilmesi
• Önceki tedavide döllenme başarısızlığı yaşanması
• Embriyolarda genetik test planlanması

HFEA, erkek faktörü bulunmayan her vakada rutin ICSI kullanımının başarıyı artırdığını gösteren yeterli bilimsel kanıt olmadığını belirtmektedir. Yöntem tıbbi gerekliliğe göre seçilmelidir.

Mikroenjeksiyon spermin yumurtaya girişini kolaylaştırır ancak döllenmeyi garanti etmez. Yumurta olgunluğu ve hücresel kalite de sonuç üzerinde etkilidir.

8. Döllenme Kontrolü ve Embriyo Gelişimi

Döllenme işleminin ardından yumurtalar özel inkübatörlerde tutulur. Ertesi gün normal döllenme bulguları kontrol edilir.

Her olgun yumurta döllenmeyebilir. Döllenen her yumurta da blastokist aşamasına kadar gelişmeyebilir. Bu kayıplar embriyo gelişiminin doğal biyolojik seçiliminin bir parçasıdır.

Embriyolar gelişim durumuna göre ikinci, üçüncü veya beşinci-altıncı güne kadar takip edilebilir. Beşinci gün embriyosu blastokist olarak adlandırılır. Embriyonun hücre sayısı, bölünme düzeni, parçalanma oranı ve blastokist gelişimi morfolojik değerlendirmede kullanılır.

Embriyo kalitesi gebelik ihtimali hakkında bilgi verse de kesin sonuç vermez. İyi kalite embriyo tutunmayabilir; daha düşük derecelendirilen bir embriyodan sağlıklı gebelik gelişebilir.

9. Embriyo Transferi

Embriyo transferinde seçilen embriyo, ince ve yumuşak bir kateter aracılığıyla rahim içine bırakılır. İşlem genellikle ağrısızdır ve anestezi gerektirmez. Ultrason rehberliğiyle yapılabilir.

Transfer edilecek embriyo sayısı belirlenirken kadının yaşı, embriyo kalitesi, önceki denemeleri ve ülkenin yasal düzenlemeleri dikkate alınır. Uygun hastalarda tek embriyo transferi, çoğul gebelik riskini önemli ölçüde azaltan güvenli yaklaşımdır.

Birden fazla embriyo transfer etmek her zaman canlı doğum ihtimalini aynı oranda artırmaz; buna karşılık ikiz veya üçüz gebelik riskini belirgin biçimde yükseltebilir. HFEA verileri, tek embriyo transferinin yaygınlaşmasıyla çoğul doğumların önemli ölçüde azaldığını göstermektedir.

10. Embriyoların Dondurulması

Transfer edilmeyen ve dondurmaya uygun bulunan kaliteli embriyolar vitrifikasyon yöntemiyle saklanabilir. Bu embriyolar daha sonraki denemelerde kullanılabilir.

Bazı tedavilerde taze transfer yapılmayarak bütün uygun embriyolar dondurulur. Bu yaklaşım şu durumlarda düşünülebilir:

• OHSS riskinin yüksek olması
• Progesteronun erken yükselmesi
• Rahim iç tabakasının transfere uygun olmaması
• Embriyolarda genetik inceleme yapılması
• Tedaviyi etkileyen geçici bir sağlık sorunu bulunması

Dondurulmuş embriyo transferinde yumurtalıkların yeniden uyarılmasına ve tekrar yumurta toplanmasına gerek kalmaz. Rahim doğal döngüyle veya östrojen-progesteron ilaçlarıyla transfere hazırlanır.

11. Progesteron Desteği ve Gebelik Testi

Yumurta toplama veya transfer sonrasında rahim iç tabakasını desteklemek amacıyla progesteron kullanılır. İlaç vajinal kapsül, jel, iğne veya ağızdan kullanılan preparat şeklinde verilebilir.

Progesteron; göğüs hassasiyeti, kasık ağrısı, şişkinlik ve uyku hâli gibi gebelik belirtilerine benzeyen etkiler oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak gebeliğin oluşup oluşmadığı anlaşılamaz.

Gebelik testi, embriyonun gelişim gününe ve merkezin protokolüne göre çoğunlukla transferden 9–14 gün sonra kanda beta hCG ölçümüyle yapılır. Erken yapılan idrar testi yanlış negatif sonuç verebilir. Çatlatma iğnesindeki hCG henüz vücuttan atılmamışsa yanlış pozitif sonuç da görülebilir.

Tüp Bebek Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Tek bir tüp bebek döngüsünün süresi kullanılan protokole göre değişir. Yumurtalık uyarımının başlamasından gebelik testine kadar geçen dönem çoğunlukla üç ila altı hafta içindedir. NHS de tam bir IVF döngüsünün genel olarak 3–6 hafta sürebildiğini belirtmektedir.

Dondurulmuş embriyo transferi planlandığında süreç bir sonraki veya daha ileri bir adet döngüsüne ertelenebilir.

Tüp Bebekte Başarı Şansını Neler Etkiler?

Tüp bebek başarı oranı tek bir yüzdeyle ifade edilemez. “Başarı” kavramı beta hCG pozitifliği, klinik gebelik veya canlı doğum olarak farklı şekillerde tanımlanabilir.

Sonucu etkileyen temel faktörler şunlardır:

• Kadının yaşı
• Yumurtalık rezervi ve tedaviye yanıt
• Elde edilen olgun yumurta sayısı
• Sperm özellikleri
• Döllenme oranı
• Embriyoların gelişimi
• Rahim iç tabakası ve rahim boşluğu
• Endometriozis veya hidrosalpinks gibi hastalıklar
• Genetik ve kromozomal faktörler
• Sigara kullanımı ve genel sağlık
• Embriyoloji laboratuvarının kalite standartları

Kadının yaşı başarıyı etkileyen en güçlü faktörlerden biridir. Yaş ilerledikçe yumurta sayısı azalabilir ve embriyolarda kromozomal düzensizlik ihtimali artabilir.

Merkezlerin başarı oranları karşılaştırılırken hasta yaş grubu, kullanılan yumurtanın kişiye veya donöre ait olması ve sonucun transfer başına mı yoksa yumurta toplama başına mı verildiği incelenmelidir. Yalnızca yüksek bir yüzdeye bakmak yanıltıcı olabilir.

HFEA’nın 2023 verilerinde taze transfer başına ortalama doğum oranı, kendi yumurtaları kullanılan 18–34 yaş grubunda %35; 43–44 yaş grubunda ise %5 olarak bildirilmiştir. Bu oranlar Birleşik Krallık ortalamalarıdır ve bireysel başarı tahmini olarak kullanılmamalıdır.

Tüp Bebek Tedavisinin Riskleri Nelerdir?

Tüp bebek genel olarak güvenli bir tedavidir ancak tamamen risksiz değildir. Riskler kişisel sağlık durumuna ve uygulanan protokole göre değişir.

Yumurtalıkların Aşırı Uyarılması

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS), yumurtalıkların ilaçlara aşırı yanıt vermesiyle gelişebilir. Hafif vakalarda karında şişkinlik ve rahatsızlık görülür. Ağır vakalarda karın içinde sıvı birikmesi, nefes darlığı, pıhtılaşma sorunları ve böbrek işlevlerinde etkilenme gelişebilir.

PCOS, yüksek AMH ve çok sayıda folikül gelişimi riski artırabilir. İlaç dozunun kişiselleştirilmesi, uygun çatlatma yöntemi ve gerektiğinde embriyoların dondurularak transferin ertelenmesi riski azaltabilir.

Yumurta Toplamaya Bağlı Riskler

Yumurta toplama sonrasında hafif ağrı ve lekelenme beklenebilir. Enfeksiyon, ciddi kanama veya çevredeki organların yaralanması nadirdir.

Yüksek ateş, giderek artan ağrı, yoğun kanama, bayılma veya nefes darlığı normal kabul edilmemelidir.

Çoğul Gebelik

Birden fazla embriyo transfer edildiğinde ikiz veya daha yüksek çoğul gebelik ihtimali artar. Çoğul gebelik; erken doğum, düşük doğum ağırlığı, gebelik hipertansiyonu ve yenidoğan yoğun bakım ihtimali gibi riskleri yükseltir.

Uygun hastalarda tek embriyo transferi, bu riski azaltmanın en etkili yoludur.

Dış Gebelik ve Gebelik Kaybı

Embriyo rahme yerleştirilse bile nadiren fallop tüpüne ilerleyerek dış gebelik oluşturabilir. Tüplerinde hasar veya önceki dış gebelik öyküsü bulunan kişilerde risk daha yüksek olabilir.

Tüp bebek düşük riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Düşük ihtimali özellikle kadın yaşı ve embriyonun kromozomal yapısıyla ilişkilidir.

Embriyo Transferinden Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Transfer sonrasında uzun süre yatakta kalmanın gebelik ihtimalini artırdığı gösterilmemiştir. Günlük yaşama hafif tempoda devam edilebilir.

Bu dönemde:

• Verilen ilaçlar belirtilen şekilde kullanılmalı
• Ağır fiziksel zorlanmadan kaçınılmalı
• Sigara ve alkolden uzak durulmalı
• Yeni bir ilaç kullanmadan önce merkeze danışılmalı
• Gebelik testi önerilen günde yapılmalı
• Progesteron test sonucundan önce bırakılmamalı
• Yeterli sıvı alınmalı ve dengeli beslenilmeli

Yürümek, merdiven çıkmak, tuvalete gitmek veya öksürmek embriyonun rahimden düşmesine neden olmaz. Rahim boşluğu, embriyonun serbestçe düşebileceği açık bir alan değildir.

Tüp Bebek Başarısız Olursa Ne Olur?

Tek bir başarısız deneme, sonraki tedavilerin de başarısız olacağı anlamına gelmez. Önceki döngüde yumurtalık yanıtı, olgun yumurta sayısı, döllenme oranı, embriyo gelişimi ve rahim iç tabakası değerlendirilir.

Başarısızlığın olası nedenleri arasında:

• Yetersiz yumurtalık yanıtı
• Yumurtaların olgunlaşmaması
• Döllenme sorunu
• Embriyoların gelişiminin durması
• Embriyodaki kromozomal düzensizlikler
• Rahim boşluğunu etkileyen sorunlar
• Bazen belirlenemeyen biyolojik etkenler

bulunabilir.

Her başarısız denemeden sonra çok sayıda ileri test veya ek tedavi uygulanması gerekli değildir. Güncel NICE rehberi, rahimle ilgili bir hastalık şüphesi bulunmadığında başarıyı artırmak amacıyla rutin histeroskopi veya endometrial scratching yapılmasını önermemektedir. (NICE 2026 IVF işlemleri rehberi)

Embriyo yapıştırıcısı, bağışıklık tedavileri, zaman atlamalı embriyo görüntüleme ve benzeri “ek uygulamaların” her hasta grubunda canlı doğumu artırdığı kanıtlanmış değildir. Ek işlemin olası yararı, riski, maliyeti ve bilimsel kanıt düzeyi sorulmalıdır.

Tüp Bebek Tedavisine Nasıl Hazırlanılır?

Tedaviden önce genel sağlığın iyileştirilmesi gebeliğe daha güvenli hazırlanmayı sağlayabilir. Ancak hiçbir besin, takviye veya yaşam tarzı değişikliği tüp bebek başarısını garanti etmez.

Hazırlık döneminde şu adımlar yararlı olabilir:

1. Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
2. Sağlıklı vücut ağırlığına yaklaşmak
3. Kronik hastalıkları kontrol altına almak
4. Hekimin önerdiği dozda folik asit kullanmak
5. Alkolü bırakmak veya sınırlandırmak
6. Düzenli ve dengeli beslenmek
7. Kullanılan bütün ilaç ve takviyeleri doktora bildirmek
8. İlaç uygulama saatlerini önceden planlamak
9. Tedavinin mali ve duygusal yükü için destek oluşturmak

Tüp bebek süreci çiftlerde kaygı, üzüntü ve kontrol kaybı hissi oluşturabilir. Gerektiğinde psikolojik danışmanlık almak tedaviye uyumu ve yaşam kalitesini destekleyebilir.

Tüp bebek nedir ve nasıl yapılır? Tüp bebek; yumurtalıkların uyarılması, yumurtaların toplanması, spermle laboratuvarda döllenmesi, embriyoların geliştirilmesi ve uygun embriyonun rahme transfer edilmesi aşamalarından oluşan bir yardımcı üreme tedavisidir.

Tedavinin yöntemi ve başarı ihtimali her çiftte farklıdır. Yaş, yumurtalık rezervi, sperm özellikleri, embriyo gelişimi ve rahim koşulları birlikte değerlendirilerek kişiye özel bir plan hazırlanmalıdır. Tedaviye başlamadan önce beklenen başarı, riskler, alternatifler ve ek uygulamaların kanıt düzeyi açık biçimde görüşülmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular