Kadınlarda Kısırlık Belirtileri Nelerdir?

Kadınlarda Kısırlık Belirtileri Nelerdir?

Kadınlarda kısırlık belirtileri arasında adet düzensizliği, adet görememe, şiddetli adet ağrısı ve bazı hormonal değişiklikler bulunabilir. Ancak bu bulgular tek başına kısırlık tanısı koydurmaz. İnfertilitenin, yani gebelik elde etmede güçlük yaşanmasının temel işareti, düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmamasıdır. Bazı kadınlarda bunun dışında hiçbir belirti görülmez; değerlendirme zamanı yaşa, gebelik deneme süresine ve sağlık öyküsüne göre belirlenir.

Kadınlarda kısırlık belirtileri her zaman fark edilir mi?

Hayır. Adetlerin düzenli olması ve herhangi bir ağrı yaşanmaması, üreme sağlığıyla ilgili bütün sorunları dışlamaz. Örneğin yumurtayı taşıyan fallop tüplerindeki hasar veya bazı rahim içi sorunlar belirgin yakınma oluşturmadan gebeliği zorlaştırabilir.

Tersine, adet düzensizliği ya da ağrı yaşayan bir kişinin mutlaka infertil olduğu söylenemez. Bu belirtilerin gebelikle doğrudan ilişkili olmayan nedenleri de bulunabilir. Önemli olan belirtilerin süresi, şiddeti, kişinin alışılmış düzeninden farklı olup olmadığı ve gebelik deneme öyküsüdür.

Gebelik oluşmaması yalnızca kadınla ilgili bir durum olarak değerlendirilmemelidir. Erkek faktörleri veya her iki partneri etkileyen nedenler birlikte bulunabilir. Bu nedenle incelemenin çift olarak yürütülmesi, doğru tedavinin seçilmesini kolaylaştırır.

Adet düzensizliği ve adet görememe ne anlama gelir?

Yumurtlama, yumurtalıktan olgunlaşmış bir yumurtanın serbest bırakılmasıdır. Adetlerin çok seyrek olması, aralarının belirgin biçimde değişmesi veya uzun süre hiç görülmemesi, yumurtlamanın düzenli gerçekleşmediğini düşündürebilir.

Bununla birlikte tek bir adet gecikmesi kısırlık belirtisi sayılmaz. Gebelik, emzirme, kullanılan hormonal korunma yöntemleri, belirgin kilo değişiklikleri, yoğun egzersiz ve bazı hastalıklar adet düzenini etkileyebilir. Gebelik ihtimali varsa gecikmenin değerlendirilmesinde öncelikle bu olasılık dikkate alınır.

Daha önce düzenli olan adetlerin kalıcı biçimde değişmesi veya adetlerin kesilmesi, gebelik planı bulunmasa bile değerlendirilmelidir. Düzensizlikle birlikte yeni başlayan tüylenme, belirgin kilo değişikliği veya başka yakınmalar varsa bunlar da hekime bildirilmelidir.

Adet döngüsünü takip ederken yalnızca kanamanın başladığı günü kaydetmek yeterli olmayabilir. Kanamanın süresi, miktarındaki değişiklikler, ara kanamalar ve ağrının günlük yaşam üzerindeki etkisi de değerlendirmeye yardımcı olur.

Şiddetli adet ağrısı ve ilişkide ağrı önemli mi?

Günlük işleri, okulu veya çalışmayı aksatan adet ağrıları araştırılmalıdır. Özellikle zamanla artan ağrı, adet dışında devam eden alt karın ağrısı ve cinsel ilişki sırasında ya da sonrasında ağrı, endometriozis gibi durumlarla ilişkili olabilir.

Endometriozis, rahmin içini döşeyen dokuya benzer dokunun rahim dışında bulunmasıdır. Bazı kişilerde gebelik elde etmeyi zorlaştırabilir. Adet döneminde dışkılama veya idrar yapma sırasında ağrı gibi yakınmalar da görülebilir.

Ancak ağrının varlığı endometriozis tanısı koydurmaz ve endometriozis tanısı olan herkes gebelik sorunu yaşamaz. Benzer şikâyetler başka jinekolojik, bağırsak veya idrar yolu sorunlarında da ortaya çıkabilir. Ağrının hangi zamanlarda oluştuğunu ve ne kadar sürdüğünü kaydetmek, muayeneyi daha verimli hâle getirir.

Tüylenme, akne veya memeden akıntı doğurganlıkla ilişkili olabilir mi?

Adet düzensizliğine yüz ve vücutta tüylenme artışı, akne veya saçlarda seyrelme eşlik ediyorsa hormonal nedenler araştırılabilir. Polikistik over sendromu olarak bilinen hormonal durum, yumurtlamanın seyrekleşmesine veya gerçekleşmemesine yol açabilen nedenlerden biridir.

Bu belirtilerin her biri farklı nedenlerle de ortaya çıkabilir. Yalnızca akne, kilo artışı veya tüylenmeye bakılarak kısırlık ya da belirli bir hormonal hastalık tanısı konulamaz.

Gebelik ve emzirme dışında memeden süt benzeri akıntı gelmesi de değerlendirme gerektirir. Süt üretimiyle ilişkili prolaktin hormonunun yüksekliği bazı kişilerde yumurtlamayı etkileyebilir. Ancak akıntı tek başına prolaktin yüksekliğini kanıtlamaz; kullanılan ilaçlar ve diğer olası nedenler de incelenir.

Aşağıdaki tablo, bazı bulguların değerlendirmede ne anlama gelebileceğini özetler:

Düzenli adet görmek doğurganlığın normal olduğunu gösterir mi?

Düzenli ve öngörülebilir adetler çoğunlukla yumurtlama olduğunu düşündürür. Ancak gebelik için yumurtlamanın yanında sperm özelliklerinin, tüplerin ve rahim ortamının da uygun olması gerekir. Bu nedenle düzenli adet görmek, gebeliğin kesin oluşacağını göstermez.

Daha önce gebelik yaşamış olmak da sonraki dönemde güçlük yaşanmayacağı anlamına gelmez. Önceki gebelikten sonra ortaya çıkan hastalıklar, geçirilen ameliyatlar veya yaşla ilişkili değişiklikler değerlendirmeyi etkileyebilir.

Benzer şekilde yumurtalık rezervini değerlendirmede kullanılan AMH testi, tek başına “doğurganlık testi” değildir. Yumurtalık rezervi, kalan yumurta miktarıyla ilişkili bir kavramdır. Düşük AMH doğal gebeliğin imkânsız olduğunu göstermez; normal sonuç da gebeliği garanti etmez.

Doktora başvurmak için ne kadar beklenmeli?

Bilinen bir üreme sağlığı sorunu yoksa başvuru zamanı yaşa göre değişir. CDC’nin infertilite değerlendirmesine ilişkin bilgilendirmesi, düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmadığında şu yaklaşımı belirtir:

• 35 yaşın altında: Genellikle 12 ay sonunda değerlendirme.
• 35 yaş ve üzerinde: Genellikle 6 ay sonunda değerlendirme.
• 40 yaşın üzerinde: Daha erken, beklemeden değerlendirme düşünülmesi.

Bu süreler, şikâyeti veya bilinen riski olan kişilerin beklemesi gerektiği anlamına gelmez. Adet görememe, belirgin adet düzensizliği, çok ağrılı adetler, bilinen endometriozis, geçirilmiş pelvik enfeksiyon veya tüpleri etkileyen hastalık öyküsü varsa daha erken başvurulmalıdır. Kanser tedavisi öyküsü ve partnerde bilinen üreme sorunu bulunması da zamanlamayı değiştirir.

İlk başvuru kadın hastalıkları ve doğum uzmanına yapılabilir. Görüşmeye hazırlanırken kadınlarda kısırlık tedavisine nereden başlanacağı konusunda açıklanan öykü, muayene ve çiftin birlikte değerlendirilmesi yaklaşımı yol göstericidir.

İlk değerlendirmede hangi incelemeler yapılır?

Hekim; adet düzenini, gebelik deneme süresini, önceki gebelikleri, enfeksiyonları, ameliyatları ve kullanılan ilaçları sorar. Ağrı, ara kanama, ilişki sırasında yaşanan güçlükler ve ailede erken menopoz öyküsü gibi bilgiler, incelemelerin seçilmesine yardımcı olur.

Gerekli görüldüğünde ultrasonla rahim ve yumurtalıklar değerlendirilir. Yumurtlamayı veya hormonal nedenleri araştıran kan testleri istenebilir. Tüplerin açıklığı ise rahim filmi ya da uygun kontrastlı ultrason yöntemleriyle incelenebilir. Herkese aynı test paketinin uygulanması gerekmez.

Hangi incelemenin neyi gösterdiğini anlamak için kadınlarda kısırlık değerlendirmesinde yapılan testler birlikte ele alınmalıdır. Erkek partnerin sperm analizi de başlangıç incelemesinin önemli bir parçasıdır.

Belirti bulunması doğrudan tüp bebek gerektiğini göstermez. Nedene göre yumurtlamayı destekleyen tedaviler, seçilmiş cerrahi işlemler veya yardımcı üreme yöntemleri değerlendirilebilir. Tedavi kararı yalnızca belirtilere değil, inceleme sonuçlarına ve çiftin koşullarına dayanır.

Hangi belirtilerde beklenmemeli?

Adet gecikmesine gebelik ihtimali ve tek taraflı alt karın ağrısı veya vajinal kanama eşlik ediyorsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir. Gebelik testi henüz pozitif olmasa bile dış gebelik gibi durumların araştırılması gerekebilir.

Ani ve şiddetli karın ağrısı, bayılma veya belirgin baş dönmesi varsa acil yardım alınmalıdır. Bunlar rutin kısırlık değerlendirmesini bekleyebilecek yakınmalar değildir.

Sıkça Sorulan Sorular