Prostat Kısırlık Yapar mı? Hastalık ve Tedaviler
Tepki VerProstat, erkeklerde meninin dışarıya akmasını sağlayan bir organdır ve prostat sorunu genellikle prostat büyümesiyle ilişkilidir. Büyüyen prostat, idrar kesesine baskı yaparak sık tuvalet ihtiyacına neden olabilir ancak cinsel ilişki sırasında güç kaybına yol açmaz. Prostat hastalığı kısırlık yapmaz ve prostat ameliyatı cinsel sorunlara veya çocuk sahibi olmaya engel değildir. Ancak, ameliyat olunmazsa kanser riski artabilir. Prostat hastalığı belirtileri arasında sık idrara çıkma isteği, idrar sırasında yanma, kan gelmesi gibi belirtiler bulunur. Prostat hastalığı tedavisi, ilaçlar, ameliyat, lazerli cerrahi işlem gibi yöntemlerle sağlanabilir. Kısırlık endişesi taşıyan bireylerin tedavi olmaları önemlidir. Bu sayede prostat sorunları giderilir ve kısırlık gibi bir problemle karşılaşılmaz.
Prostat Kısırlık Yapar mı ?
“Prostat” sözcüğü çoğu zaman tek başına bir hastalığın adıymış gibi kullanılır. Oysa prostat, erkek üreme sisteminin doğal bir parçasıdır. Prostat Kısırlık Yapar mı ? sorusunun yanıtı bu nedenle prostatın hangi hastalığından ve hangi tedaviden söz edildiğine göre değişir.
Sağlıklı bir prostat kısırlık yapmaz. Prostatit adı verilen iltihap bazı erkeklerde semen özelliklerini, boşalmayı veya cinsel yaşamı etkileyebilir. İyi huylu prostat büyümesi genellikle doğrudan kısırlığa yol açmaz; ancak kullanılan bazı ilaçlar ve cerrahi işlemler meni çıkışını azaltabilir. Prostat kanserinde ise özellikle radikal prostatektomi, radyoterapi ve hormon tedavisi doğurganlık üzerinde belirgin sonuçlar oluşturabilir.
Prostatın Üreme Sistemindeki Görevi Nedir?
Prostat, mesanenin altında yer alan ve idrar kanalı olan üretranın başlangıç bölümünü çevreleyen, yaklaşık ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Testislerde üretilen sperm hücreleri boşalma sırasında farklı bezlerin salgılarıyla birleşerek meniyi oluşturur. Prostat da meni içindeki sıvının bir bölümünü üretir.
ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsüne göre prostat sıvısı erkek doğurganlığında işlev görür. Bu sıvı spermin taşındığı ortamın oluşmasına katkıda bulunur. Ancak sperm üretiminin asıl gerçekleştiği organ prostat değil, testislerdir.
Bu nedenle prostat sorunu sperm üretimini mutlaka durdurmaz. Etki; semen içeriğinin değişmesi, boşalmanın ağrılı hâle gelmesi, meninin dışarı çıkamaması veya uygulanan tedavinin testis ve hormonlar üzerindeki sonuçları üzerinden ortaya çıkabilir.
Hangi Prostat Sorunları Doğurganlığı Etkileyebilir?
Prostatla ilgili durumların etkileri aynı değildir:
| Prostatla ilgili durum | Doğurganlığa olası etkisi | Temel açıklama |
|---|---|---|
| Akut veya kronik bakteriyel prostatit | Geçici semen değişikliği ve ağrılı boşalma görülebilir | Enfeksiyon ve iltihap üreme kanalını etkileyebilir |
| Kronik prostatit/kronik pelvik ağrı sendromu | Cinsel işlev ve boşalma ağrısı üzerinden gebelik şansını azaltabilir | Her vakada bakteri bulunmaz; etkisi kişiden kişiye değişir |
| İyi huylu prostat büyümesi | Genellikle doğrudan kısırlık nedeni değildir | Bazı ilaçlar ve işlemler meni miktarını veya yönünü değiştirebilir |
| Prostat kanseri | Hastalık ve özellikle tedaviler doğurganlığı etkileyebilir | Ameliyat, radyasyon ve hormon tedavisi farklı mekanizmalarla etki eder |
| Radikal prostatektomi | Doğal yolla çocuk sahibi olmayı engeller | Prostat ve meni bezleri çıkarılır, sperm çıkış yolları kesilir |
Prostatit Kısırlığa Neden Olur mu?
Prostatit, prostat bezinin iltihaplanmasıdır. Akut bakteriyel prostatit, kronik bakteriyel prostatit, kronik prostatit/kronik pelvik ağrı sendromu ve belirti vermeyen iltihabi prostatit gibi farklı türleri vardır. Her prostatit bakteriyel enfeksiyon değildir ve her vaka infertiliteye yol açmaz.
İltihap ve enfeksiyon bazı erkeklerde semen hacmi, sperm hareketliliği veya spermin bulunduğu sıvının özellikleri üzerinde değişikliklerle ilişkilendirilebilir. Üreme kanalındaki beyaz kan hücreleri ve oksidatif stres de sperm işlevini olumsuz etkileyebilir. Bununla birlikte prostatit tanısı alan bir kişinin otomatik olarak kısır kabul edilmesi doğru değildir.
AUA/ASRM erkek infertilitesi kılavuzu, menideki beyaz kan hücrelerinin genital sistemde enfeksiyon veya iltihaptan kaynaklanabileceğini belirtir. Ancak belirgin bulgu olmadığında her infertil erkeğe rutin semen kültürü yapılmasının yararı kanıtlanmış değildir. Testler kişinin şikâyetleri ve semen sonucuna göre seçilir.
Prostatit doğurganlığı dolaylı yoldan da etkileyebilir. Boşalma sırasında ağrı, kasık ve pelvis ağrısı, sertleşme güçlüğü veya cinsel istekte azalma ilişki sıklığını azaltabilir. Tedaviyle enfeksiyon ve belirtiler düzeldiğinde doğurganlığı etkileyen bazı değişiklikler de düzelebilir; fakat bu sonuç herkes için garanti değildir.
Prostatit Belirtileri Nelerdir?
Prostatitin türüne göre şu yakınmalar görülebilir:
- İdrar yaparken yanma veya ağrı
- Sık ve acil idrara çıkma ihtiyacı
- Kasık, genital bölge, bel veya makat çevresinde ağrı
- Boşalma sırasında ya da sonrasında ağrı
- İdrar akımında zayıflama veya kesilme
- Menide ya da idrarda kan görülmesi
- Akut bakteriyel prostatitte ateş, titreme ve hâlsizlik
Ateş ve titremeyle birlikte ağrılı idrar, şiddetli alt karın ağrısı veya hiç idrar yapamama gelişirse acil tıbbi yardım alınmalıdır.
İyi Huylu Prostat Büyümesi Kısırlık Yapar mı?
İyi huylu prostat büyümesi veya BPH, özellikle ileri yaşlarda sık görülen ve kanser olmayan bir durumdur. Büyüyen prostat idrar kanalını sıkıştırarak idrara başlama güçlüğü, zayıf akım, gece idrara kalkma ve mesaneyi tam boşaltamama gibi belirtilere yol açabilir.
BPH’nin kendisi çoğunlukla testislerdeki sperm üretimini durdurmaz ve doğrudan infertilite nedeni sayılmaz.
Doğurganlık açısından asıl dikkat edilmesi gereken, BPH tedavisidir. Alfa blokerlerden tamsulosin bazı erkeklerde az miktarda meni gelmesine veya hiç meni çıkmamasına neden olabilir. NHS tamsulosin bilgisi, çocuk sahibi olmaya çalışan ve boşalma değişikliği yaşayan erkeklerin doktorla görüşmesini önerir.
Finasterid kullanan bazı erkeklerde düşük semen kalitesi bildirilmiştir; bu yaygın bir yan etki değildir ve değerler genellikle ilaç bırakıldıktan sonra düzelir. İlaçların doktor önerisi olmadan kesilmesi ise doğru değildir. Gebelik planı üroloğa anlatılarak doğurganlık açısından daha uygun tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.
Prostat Ameliyatları Meni Çıkışını Etkiler mi?
BPH için uygulanan TURP ve bazı lazer ameliyatlarından sonra retrograd ejakülasyon gelişebilir. Bu durumda orgazm yaşanır; fakat meni penisten dışarı çıkmak yerine mesaneye doğru gider. İdrar daha sonra spermi dışarı taşısa da doğal ilişki sırasında sperm vajinaya ulaşamadığı için gebelik zorlaşır.
NIDDK, BPH ameliyatlarından sonra sertleşme sorunu, retrograd ejakülasyon ve infertilite görülebileceğini belirtir. Çocuk isteği bulunan erkekler, işlemin boşalma üzerindeki olası etkisini ameliyattan önce cerrahla konuşmalıdır.
Prostat Kanseri Kısırlık Yapar mı?
Prostat kanseri tanısı sırasında bazı erkeklerde semen kalitesinin düşük olabileceği bildirilse de doğurganlık üzerindeki en belirgin etki çoğunlukla tedavilerden kaynaklanır. Seçilecek yöntem kanserin evresine, yaşa ve genel sağlık durumuna bağlıdır.
Radikal Prostatektomi
Radikal prostatektomide prostatla birlikte seminal veziküller çıkarılır ve sperm kanalları kesilir. Testisler sperm üretmeye devam edebilse bile meni oluşmaz ve sperm cinsel ilişkiyle vücut dışına çıkamaz. Orgazm hissi devam edebilir; ancak “kuru orgazm” yaşanır.
Amerikan Kanser Derneği, bu ameliyattan sonra doğal cinsel ilişkiyle biyolojik çocuk sahibi olunamayacağını açıkça belirtir. Sinir koruyucu cerrahi sertleşme işlevinin geri dönmesine yardımcı olabilir; fakat meni üretimini ve doğal doğurganlığı geri getirmez.
Radyoterapi ve Hormon Tedavisi
Prostata veya pelvise uygulanan radyoterapi, saçılan radyasyonun testisleri etkilemesi, prostat sıvısının azalması ve boşalma işlevinin değişmesi üzerinden doğurganlığı düşürebilir. Etkinin derecesi radyasyon alanına ve doza göre değişir.
Prostat kanserinde kullanılan androjen baskılama tedavileri testosteronu düşürür. Bu durum sperm üretimini, cinsel isteği ve sertleşmeyi etkileyebilir. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, hormon tedavisinin sperm sayısını azaltabileceğini; pelvik radyoterapinin ise cinsel işlev ve doğurganlığı etkileyebileceğini bildirir.
Tedavi Öncesinde Doğurganlık Korunabilir mi?
Prostat kanseri veya meni çıkışını etkilemesi beklenen bir tedavi öncesinde gelecekte çocuk isteği mutlaka doktora söylenmelidir. En sık kullanılan yöntem sperm dondurma, diğer adıyla sperm kriyoprezervasyonudur. Bir veya birkaç semen örneği alınır, uygun örnekler dondurularak ileride aşılama veya tüp bebek tedavisinde kullanılmak üzere saklanır.
NCI, sperm dondurmayı ergenlik sonrası erkeklerde en yaygın doğurganlığı koruma yöntemi olarak tanımlar. Semen örneği verilemiyorsa veya ameliyat sonrasında sperm dışarı çıkamıyorsa seçilmiş vakalarda testisten iğneyle ya da cerrahi yöntemle sperm elde edilmesi düşünülebilir. Elde edilen sperm çoğunlukla tüp bebek ve mikroenjeksiyonla kullanılır.
Prostat Sorunu Olan Erkekte Kısırlık Nasıl Araştırılır?
Prostat muayenesi veya PSA testi tek başına doğurganlığı göstermez. Temel değerlendirme şu adımları içerebilir:
- Gebelik deneme süresi, hastalıklar, ameliyatlar, ilaçlar ve cinsel işlev öyküsü alınır.
- Genital muayene ve gerekli olduğunda prostat değerlendirmesi yapılır.
- Spermiogram ile semen hacmi, sperm sayısı, hareketlilik ve morfoloji incelenir.
- İlk sonuç anormalse uygun aralıkla ikinci örnek istenebilir.
- Enfeksiyon şüphesinde idrar tahlili, kültür veya seçilmiş semen testleri yapılabilir.
- Düşük sperm sayısı ya da cinsel işlev bozukluğunda hormon testleri planlanabilir.
AUA/ASRM kılavuzu, infertil çiftte kadın ve erkeğin eş zamanlı değerlendirilmesini ve erkeğin başlangıç incelemesinde en az bir semen analizinin bulunmasını önerir. Tek bir sperm sonucu veya yalnızca prostat belirtileri kesin kısırlık tanısı koydurmaz.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Düzenli korunmasız ilişkiye rağmen 12 ay içinde gebelik oluşmadığında çift birlikte değerlendirilmelidir. Kadın partner 35 yaş veya üzerindeyse genellikle 6 ay beklenir. Sertleşme ya da boşalma sorunu, meninin hiç gelmemesi, tekrarlayan prostatit, kanser tedavisi planı veya bilinen sperm bozukluğu varsa daha erken başvuru uygundur.
Prostat Kısırlık Yapar mı ? Sağlıklı prostat kısırlık yapmaz. Prostatitin bazı türleri semen ve cinsel işlevi etkileyebilir; BPH’nin kendisinden çok ilaçları ve ameliyatları boşalmayı değiştirebilir. Prostat kanserinde radikal cerrahi doğal yolla çocuk sahibi olmayı engellerken radyoterapi ve hormon tedavisi de doğurganlığı azaltabilir.
Prostat hastalığı bulunan ve çocuk planlayan erkekler tedavi başlamadan önce üroloğa bu planı bildirmelidir. Spermiogram, belirtiler ve kullanılacak tedavi birlikte değerlendirilerek sperm dondurma veya yardımcı üreme seçenekleri zamanında planlanabilir.
