Erkeklerde Spermin Az Gelmesi Durumu

Erkeklerde boşalma sırasında gelen sıvının önceye göre azalması veya çok az miktarda olması endişeye yol açabilir. Günlük dilde Erkeklerde Spermin Az Gelmesi Durumu olarak ifade edilen bu değişiklik, tıbbi açıdan çoğunlukla meni hacminin azalmasını anlatır.

Meni miktarı ile sperm sayısı aynı şey değildir. Dışarı çıkan sıvı az olsa bile yeterli sayıda sperm bulunabilir; normal görünen miktardaki menide ise sperm sayısı düşük olabilir. Bu ayrım yalnızca spermiogram testi ile yapılabilir.

Sık boşalma veya örneğin eksik toplanması gibi geçici nedenler hacmi azaltabilir. Sorunun sürekli olması ise hormonal bozukluk, boşalma kanallarında tıkanıklık veya meninin mesaneye kaçması gibi durumların araştırılmasını gerektirir.

Endometriozis Nedir ? Türleri Nelerdir ? Endometriozis ve Kısırlık

Spermin Az Gelmesi Ne Anlama Gelir?

Boşalma sırasında dışarı çıkan sıvıya meni veya ejakülat denir. Sperm hücreleri meninin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturur. Meni hacminin büyük kısmı seminal kesecikler ve prostat tarafından üretilen sıvılardan meydana gelir.

Dünya Sağlık Örgütünün güncel laboratuvar ölçütlerine göre meni hacmi için alt referans değeri 1,4 mililitredir. Ancak bu değer doğurgan ve kısır erkekleri kesin biçimde birbirinden ayıran bir sınır değildir. Tek bir düşük sonuçla kısırlık tanısı konulamaz.

Meni hacminin tekrarlanan ölçümlerde alt referans değerinden düşük bulunması hipospermi olarak adlandırılabilir. Boşalma sırasında hiç meni çıkmaması ise aspermi veya kuru orgazm olarak tanımlanır.

Meni Hacmi ile Sperm Sayısı Aynı Değildir

Sperm sayısı, meninin bir mililitresindeki veya ejakülatın tamamındaki sperm hücrelerinin sayısını gösterir. Meni hacmi ise boşalma sırasında çıkan sıvının toplam miktarıdır.

Bu nedenle meni miktarını gözle değerlendirmek sperm kalitesi veya doğurganlık hakkında güvenilir bilgi vermez.

Erkeklerde Spermin Az Gelmesi Neden Olur?

Meni miktarı kişiden kişiye ve aynı kişide farklı zamanlarda değişebilir. Tek seferlik azalma çoğunlukla ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Bununla birlikte değişiklik sürekli hâle geldiğinde altta yatan neden araştırılmalıdır.

Sık Boşalma ve Kısa Perhiz Süresi

Kısa aralıklarla cinsel ilişki veya mastürbasyon, bir sonraki boşalmada meni hacmini geçici olarak azaltabilir. Seminal keseciklerin salgılarını yeniden biriktirebilmesi için zamana ihtiyacı vardır.

Spermiogram öncesinde genellikle 2-7 günlük cinsel perhiz önerilir. İki günden kısa süre hacmi ve toplam sperm sayısını azaltabilir; yedi günden uzun süre ise hareketlilik gibi başka parametreleri olumsuz etkileyebilir.

Meni Örneğinin Eksik Toplanması

Spermiogram sırasında ejakülatın bir bölümünün kabın dışına dökülmesi, hacmin gerçekte olduğundan düşük ölçülmesine neden olabilir. Özellikle boşalmanın sperm açısından zengin olan ilk kısmının kaybedilmesi toplam sperm sayısını da etkiler.

Örnek eksik toplandıysa durum laboratuvara bildirilmelidir. Sonuç değerlendirilirken bu bilgi dikkate alınmalı ve test uygun koşullarda tekrarlanmalıdır.

Retrograd Ejakülasyon

Retrograd ejakülasyon, meninin penis ucundan çıkmak yerine mesaneye doğru ilerlemesidir. Kişi orgazm yaşamasına rağmen çok az meni çıkarabilir veya hiç sıvı gelmeyebilir. Boşalma sonrasındaki ilk idrarın bulanık olması dikkat çekici bir belirtidir.

Diyabetin neden olduğu sinir hasarı, omurilik sorunları, prostat veya mesane ameliyatları ve bazı ilaçlar retrograd ejakülasyona yol açabilir. Özellikle prostat büyümesi ve tansiyon tedavisinde kullanılan bazı alfa blokerler ile belirli antidepresanlar etkili olabilir. Reçeteli ilaçlar doktor görüşü alınmadan bırakılmamalıdır.

Boşalma Kanallarındaki Tıkanıklık

Ejakülasyon kanallarının doğuştan dar olması veya sonradan tıkanması, seminal keseciklerde üretilen sıvının dışarı çıkmasını engelleyebilir. Düşük hacme düşük pH, azospermi, ağrılı boşalma veya menide kan eşlik edebilir.

Geçirilmiş enfeksiyonlar, kistler, ameliyatlar ve doğuştan kanal anomalileri olası nedenler arasındadır. Bazı erkeklerde sperm kanallarından biri veya her ikisi doğuştan gelişmemiş olabilir.

Hormon Bozuklukları

Testosteron üretimini yöneten beyin, hipofiz bezi ve testisler arasındaki hormonal sistemde yaşanan bozukluklar meni üretimini ve spermatogenezi etkileyebilir. Düşük cinsel istek, ereksiyon sorunu, vücut kıllarında azalma veya testislerde küçülme hormonal nedenleri düşündürebilir.

Vücut geliştirme amacıyla kullanılan anabolik steroidler ve dışarıdan alınan testosteron, sperm üretimini ciddi biçimde baskılayabilir. Çocuk sahibi olmak isteyen erkekler doktor gözetimi olmadan testosteron kullanmamalıdır.

Prostat ve Seminal Kesecik Sorunları

Meni hacminin büyük bölümü prostat ve seminal keseciklerden gelen salgılardan oluşur. Bu organlardaki enfeksiyon, yapısal bozukluk, ameliyat veya radyoterapi meni miktarını azaltabilir.

Ağrılı boşalma, idrar yaparken yanma, kasık ağrısı, ateş veya menide kan görülmesi enfeksiyon ya da başka bir ürolojik sorun açısından değerlendirilmelidir.

Spermin Az Gelmesi Hamileliği Engeller mi?

Az miktarda meni gelmesi tek başına doğal gebeliği engellemez. Gebelik ihtimali; toplam hareketli sperm sayısı, sperm konsantrasyonu, morfoloji, kadın partnerin yaşı ve üreme sağlığı gibi birçok etkene bağlıdır.

Meni hacmi düşük olsa bile yeterli sayıda hareketli sperm bulunuyorsa gebelik oluşabilir. Buna karşılık düşük hacim; kanal tıkanıklığı, retrograd ejakülasyon veya hormon bozukluğu gibi doğurganlığı etkileyebilecek bir sorunun belirtisi olabilir.

Referans değerinin altında bulunan tek bir parametre kesin kısırlık anlamına gelmez. Anormal parametrelerin bir arada bulunması gebelik olasılığı açısından daha anlamlıdır.

Erkeklerde Spermin Az Gelmesi Nasıl Teşhis Edilir?

İlk değerlendirme üroloji veya androloji alanında çalışan bir doktor tarafından yapılır. Cinsel yaşam, boşalma sıklığı, kullanılan ilaçlar, geçirilen ameliyatlar, diyabet ve çocukluk dönemindeki testis sorunları sorgulanır.

Spermiogram Testi

Tanıda temel inceleme spermiogramdır. Testte şu özellikler değerlendirilir:

• Meni hacmi ve pH değeri
• Sperm konsantrasyonu
• Toplam sperm sayısı
• Sperm hareketliliği
• Sperm morfolojisi
• Canlı sperm oranı
• Yuvarlak hücreler ve enfeksiyon bulguları

Örnek, laboratuvarın verdiği steril kaba tamamen toplanmalıdır. Kayganlaştırıcı, tükürük veya sıradan prezervatif kullanılmamalıdır. Evde alınan örnek laboratuvarın bildirdiği süre ve sıcaklık koşullarına uygun biçimde ulaştırılmalıdır.

Semen özellikleri boşalmadan boşalmaya değişebildiği için ilk test anormalse genellikle ikinci bir analiz gerekir. AUA/ASRM rehberi de özellikle ilk sonucu anormal olan erkeklerde, tercihen yaklaşık bir ay arayla en az iki spermiogramın değerlendirilmesinin önemini vurgular.

İleri İncelemeler

Muayene ve spermiogram sonucuna göre aşağıdaki testler istenebilir:

• FSH, LH, testosteron ve prolaktin ölçümü
• Boşalma sonrasında idrarda sperm aranması
• Testis ve skrotum ultrasonu
• Transrektal ultrason ile boşalma kanallarının incelenmesi
• Seminal fruktoz değerlendirmesi
• Gerekli durumlarda genetik testler

Düşük hacimle birlikte meninin asidik olması ve sperm görülmemesi, boşalma kanallarındaki tıkanıklık açısından özellikle önemlidir.

Erkeklerde Spermin Az Gelmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, düşük meni hacminin nedenine göre planlanır. Her erkek için kullanılabilecek tek bir ilaç veya takviye bulunmaz.

• Sık boşalmaya bağlı azalmada uygun aralık bırakmak yeterli olabilir.
• Örnek eksik toplandıysa spermiogram doğru koşullarda tekrarlanır.
• İlaç yan etkisinden şüpheleniliyorsa reçete doktor tarafından yeniden değerlendirilir.
• Enfeksiyon saptanırsa etkene yönelik tedavi uygulanır.
• Hormon eksikliği varsa nedeni belirlenerek uygun hormonal yaklaşım seçilir.
• Kanal tıkanıklığında seçilmiş hastalara cerrahi tedavi düşünülebilir.
• Retrograd ejakülasyonda nedene göre ilaç tedavisi veya idrardan sperm elde edilmesi gündeme gelebilir.
• Doğal gebeliğin mümkün olmadığı durumlarda aşılama, tüp bebek veya mikroenjeksiyon değerlendirilebilir.

Testosteron seviyesini artırdığı iddiasıyla satılan ürünler bilinçsizce kullanılmamalıdır. Dışarıdan alınan testosteron sperm üretimini azaltabilir, hatta menide hiç sperm bulunmamasına yol açabilir. Erkek kısırlığı rehberleri, çocuk sahibi olmayı planlayan erkeklerde testosteron tedavisini önermemektedir. (AUA/ASRM)

Bol su içmek genel sağlık için önemlidir ancak kalıcı hipospermiyi tek başına tedavi etmez. Bitkisel karışımların ve gelişigüzel kullanılan antioksidanların da kanal tıkanıklığı veya retrograd ejakülasyon gibi nedenleri düzeltmesi beklenmemelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Meni miktarı sürekli azalıyorsa veya hiç meni gelmiyorsa üroloji uzmanına başvurulmalıdır. Aşağıdaki belirtilerde değerlendirme geciktirilmemelidir:

• Boşalma sonrasında bulanık idrar
• Ağrılı veya kuru orgazm
• Menide kan
• Testis veya kasık ağrısı
• İdrar yaparken yanma ve ateş
• Cinsel istekte belirgin azalma
• Bir yıldır korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması

Kadın partner 35 yaşın üzerindeyse çiftin değerlendirilmesi için altı ay beklemek yeterli kabul edilir. Bilinen bir üreme sorunu varsa daha erken başvurulabilir.

Erkeklerde spermin az gelmesi durumu, çoğu zaman meni hacmindeki azalmayı ifade eder ve doğrudan sperm sayısının düşük olduğunu göstermez. Kısa aralıklarla boşalma veya eksik örnek toplama geçici azalmaya neden olabilirken retrograd ejakülasyon, kanal tıkanıklığı ve hormonal sorunlar tıbbi değerlendirme gerektirir.

Gözle yapılan değerlendirme yerine uygun koşullarda spermiogram yapılması ve anormal sonucun tekrarlanması gerekir. Tedavi, ancak altta yatan neden belirlendikten sonra kişiye özel planlanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular