Kısırlık Nedeni Olan Frengi Cinsel Hastalığı Nedir ?
Tepki VerFrengi, cinsel aktiviteyle bulaşan bir hastalıktır ve kısırlığa neden olabilir. Nadiren öpüşme veya bedensel temas yoluyla da bulaşabilir. Hastalık genellikle belirtisiz olup, enfekte olan kişi farkında olmadan hastalığı cinsel ortağına geçirebilir. Hamile kadınlar da bebeklerine bulaştırabilir. Frengi, Treponema pallidum bakterileri tarafından oluşturulur ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Yeni sifiliz vakaları 2000'lerde artmış olsa da 2017'de düşüş göstermiştir. Frengi yayılma yolları arasında yüzme havuzları ve paylaşılan eşyalar da bulunmaktadır.
Kısırlık Nedeni Olan Frengi Cinsel Hastalığı Nedir ?
Frengi, diğer adıyla sifiliz, tedavi edilmediğinde yıllarca vücutta kalabilen ve ciddi organ hasarlarına yol açabilen bakteriyel bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. Hastalık başlangıçta ağrısız bir yara veya döküntüyle ortaya çıkabileceği gibi hiçbir belirti vermeden de ilerleyebilir.
Frenginin kısırlıkla ilişkisi çoğu zaman yanlış yorumlanır. Frengi, klamidya ve bel soğukluğu gibi kadınlarda sık görülen tüp hasarının temel nedenlerinden biri değildir. Ancak nadiren kadın veya erkek üreme organlarını etkileyebilir; gebelikte ise düşük, ölü doğum ve doğuştan sifiliz gibi ciddi sonuçlara neden olabilir.
Erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi enfeksiyonu iyileştirebilir. Yaranın veya döküntünün kendiliğinden kaybolması hastalığın geçtiği anlamına gelmediği için riskli temas sonrasında test yaptırmak önemlidir.
Frengi Cinsel Hastalığı Nedir?
Frengi, yalnızca insanlarda hastalık oluşturan Treponema pallidum adlı bakterinin neden olduğu bir enfeksiyondur. Bakteri çoğunlukla enfekte kişinin yara veya lezyonlarıyla cinsel temas sırasında vücuda girer.
Hastalık farklı evreler hâlinde ilerler. İlk belirtiler kaybolsa bile tedavi uygulanmadığında bakteri vücutta yaşamaya devam edebilir. Yıllar sonra sinir sistemi, gözler, kulaklar, kalp ve damarlar gibi farklı organlarda ciddi hasar gelişebilir.
Dünya Sağlık Örgütü, frengiyi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyon olarak tanımlamaktadır. Birçok kişide belirtilerin fark edilmemesi, hastalığın cinsel partnere veya gebelik sırasında bebeğe aktarılmasına neden olabilir.
Frengi Nasıl Bulaşır?
Frengi en sık enfekte lezyonla doğrudan temas edilmesi sonucunda bulaşır. Bakterinin giriş noktası genital bölgeyle sınırlı değildir; ağız, dudak, anüs veya rektum çevresinde de yara bulunabilir.
Başlıca bulaşma yolları şunlardır:
- Korunmasız vajinal ilişki
- Korunmasız anal ilişki
- Korunmasız oral cinsel temas
- Enfekte yara veya döküntüyle doğrudan temas
- Gebelik sırasında plasenta yoluyla bebeğe geçiş
- Çok daha seyrek olarak taranmamış kan ve kan ürünleri
Frengi; tuvalet, havuz, havlu, çatal-kaşık veya gündelik sosyal temasla bulaşmaz. Öpüşme sırasında bulaşma ise ağızda bulaştırıcı bir lezyon bulunması hâlinde mümkün olabilir.
Prezervatif bulaşma riskini belirgin biçimde azaltır ancak lezyon prezervatifin kapatmadığı bir bölgede bulunuyorsa tam koruma sağlayamayabilir.
Kısırlık Nedeni Olan Frengi Cinsel Hastalığı Nedir ve Doğurganlığı Nasıl Etkiler?
Kısırlık Nedeni Olan Frengi Cinsel Hastalığı Nedir ? sorusu yanıtlanırken frenginin doğrudan infertiliteyle gebelik kaybı üzerindeki etkileri birbirinden ayrılmalıdır. Frengi, yaygın ve doğrudan bir kısırlık nedeni olarak kabul edilmez.
Kadınlarda tüplerde hasar ve tıkanıklık oluşturan enfeksiyonlar daha çok klamidya ve gonore gibi etkenlerdir. Frengi ise esas olarak tedavi edilmediğinde sistemik hastalığa ve gebelik sırasında bebeğin etkilenmesine neden olur.
| Frenginin üreme sağlığına etkisi | Bilimsel değerlendirme |
|---|---|
| Kadınlarda tüpleri tıkaması | Frenginin tipik ve yaygın etkisi değildir |
| Yumurtalık rezervini azaltması | Doğrudan ilişkiyi gösteren yeterli kanıt yoktur |
| Erkekte sperm üretimini bozması | Testis tutulumu gelişirse nadiren mümkün olabilir |
| Cinsel işlevi etkilemesi | İleri sinir sistemi veya damar tutulumu dolaylı etki oluşturabilir |
| Düşük ve ölü doğum | Tedavi edilmemiş gebelikte önemli risk oluşturur |
| Bebeğe bulaşması | Plasenta yoluyla doğuştan frengi gelişebilir |
| Tedaviden sonra çocuk sahibi olma | Kalıcı organ hasarı yoksa çoğu kişi için mümkündür |
Kadınlarda frengi kısırlık yapar mı?
Frengi kadınlarda genellikle yumurtlama bozukluğu veya fallop tüpü tıkanıklığı oluşturmaz. Buna rağmen genital lezyonlar, eşlik eden başka cinsel enfeksiyonlar ve tedavinin gecikmesi üreme sağlığını olumsuz etkileyebilir.
Frengi tanısı alan bir kişide klamidya, gonore ve HIV gibi diğer enfeksiyonların bulunma ihtimali de değerlendirilmelidir. Özellikle klamidya ve gonore tedavi edilmezse pelvik inflamatuar hastalık gelişebilir ve tüplerde kalıcı hasar ortaya çıkabilir. Kısırlık saptandığında neden doğrudan frengiye bağlanmadan standart incelemeler yapılmalıdır.
Erkeklerde frengi kısırlık yapar mı?
Treponema pallidum nadiren testis veya epididim dokusunu etkileyebilir. Bu durumda ağrı, şişlik, iltihaplanma ve sperm üretiminde bozulma ortaya çıkabilir. Ancak sifilize bağlı testis tutulumu günümüzde sık görülen bir infertilite nedeni değildir.
İleri evrede sinir veya damar hasarı gelişmesi cinsel işlevleri dolaylı biçimde etkileyebilir. Çocuk sahibi olamayan bir erkekte değerlendirme yalnızca frengi testine dayanmamalı; fizik muayene, hormonlar ve spermiogram sonuçları birlikte incelenmelidir.
Frenginin Evreleri ve Belirtileri Nelerdir?
Frenginin belirtileri hastalığın evresine göre değişir. Belirtilerin kaybolması enfeksiyonun iyileştiğini göstermediği için kan testiyle değerlendirme gerekir.
| Frengi evresi | Görülebilecek belirtiler |
|---|---|
| Birincil frengi | Bakterinin giriş yerinde genellikle ağrısız, sert kenarlı yara; bölgesel lenf bezi büyümesi |
| İkincil frengi | Avuç içi ve ayak tabanını tutabilen döküntü, ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, lenf bezlerinde büyüme |
| Latent frengi | Belirti bulunmaz; enfeksiyon kan testleriyle saptanır |
| Üçüncül frengi | Yıllar sonra kalp, damar, beyin, sinirler, kemikler veya farklı organlarda hasar |
| Nörosifiliz | Baş ağrısı, duyu veya hareket bozukluğu, zihinsel değişiklikler, inme benzeri bulgular |
| Göz veya kulak frengisi | Görme bozukluğu, göz ağrısı, işitme kaybı, çınlama veya denge sorunu |
Birincil dönemde oluşan yara çoğunlukla ağrısız olduğu için vajina, rahim ağzı, rektum veya ağız içinde fark edilmeyebilir. Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşunun bilgilendirmesinde, ilk bulguların temastan yaklaşık 10–90 gün sonra ortaya çıkabileceği ve yaranın tedavi edilmese bile kendiliğinden kaybolabileceği belirtilmektedir.
Frengi Gebeliği Nasıl Etkiler?
Tedavi edilmemiş frengi, gebeliğin her döneminde plasenta yoluyla bebeğe geçebilir. Annede belirti bulunmaması bebeğin güvende olduğu anlamına gelmez.
Gebelikte sifiliz şu sonuçlarla ilişkilidir:
- Erken veya geç gebelik kaybı
- Ölü doğum
- Erken doğum
- Düşük doğum ağırlığı
- Yenidoğan ölümü
- Bebekte konjenital sifiliz
- Kemik, göz, kulak ve sinir sistemi sorunları
DSÖ verilerine göre gebelikte tedavi edilmeyen, geç tedavi edilen veya uygun olmayan antibiyotikle tedavi edilen frengi ciddi olumsuz gebelik sonuçlarına neden olabilir. Bu yüzden gebelik planlanırken ve gebeliğin başında tarama yapılması önem taşır.
Gebelik sırasında tanı konulması tedavi için geç kalındığı anlamına gelmez. Uygun zamanda uygulanan penisilin tedavisi annedeki enfeksiyonu tedavi edebilir ve bebeğe bulaşma riskini azaltabilir.
Frengi Testi Nasıl Yapılır?
Frengi tanısı yalnızca belirtilere bakılarak konulmaz. Başlangıç yarası başka enfeksiyonlarla karışabilir, latent dönemde ise hiçbir bulgu görülmeyebilir.
Tanıda iki farklı kan testi grubu birlikte kullanılır:
Nontreponemal testler
VDRL ve RPR bu gruptadır. Hastalığın aktivitesini değerlendirmeye ve tedavi sonrasında antikor seviyesindeki değişimi izlemeye yardımcı olur. Sonuç genellikle bir titre değeriyle raporlanır.
Treponemal testler
TPHA, TPPA, EIA ve benzeri yöntemler bakteriye özgü antikorları araştırır. Bu testler başarılı tedaviden sonra bile uzun süre, çoğu kişide yaşam boyu pozitif kalabilir. Bu nedenle tek başına pozitif treponemal test aktif enfeksiyon veya tedavi başarısızlığı anlamına gelmez.
CDC, frengi tanısında nontreponemal ve treponemal testlerin birlikte kullanılmasını önermektedir. Tek bir test türünün kullanılması yanlış pozitif veya yanlış negatif sonuçlara neden olabilir.
Riskli temas çok yeniyse kan testi henüz pozitifleşmemiş olabilir. Hekim temas zamanına ve muayene bulgularına göre testin belirli bir süre sonra tekrarlanmasını isteyebilir.
Frengi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Frengi uygun antibiyotikle tedavi edilebilen bir hastalıktır. İlk tercih çoğunlukla kas içine uygulanan benzatin penisilin G tedavisidir. Doz ve uygulama sayısı enfeksiyonun evresine, süresine ve sinir sistemi tutulumu bulunup bulunmadığına göre değişir.
Erken frengi ile geç latent frenginin tedavi programı aynı değildir. Nörosifiliz, göz veya kulak tutulumu varsa hastanede damar yoluyla farklı penisilin rejimleri gerekebilir. Bu nedenle reçetesiz antibiyotik kullanımı tedavinin eksik kalmasına ve tanının gecikmesine yol açabilir.
Gebelikte bebeği tedavi ettiği ve doğuştan frengiyi önlediği kanıtlanmış yöntem penisilindir. CDC, penisilin alerjisi bulunan gebelerin gerekli işlemlerle penisiline duyarsızlaştırılarak uygun penisilin rejimiyle tedavi edilmesini önermektedir. (CDC gebelikte frengi tedavisi)
Tedavinin ilk 24 saatinde ateş, titreme, baş ağrısı ve kas ağrısıyla seyreden Jarisch–Herxheimer reaksiyonu görülebilir. Bu durum genellikle bakterilerin hızla parçalanmasına bağlıdır ve penisilin alerjisiyle aynı değildir. Gebeler böyle bir durumda sağlık ekibiyle hemen iletişim kurmalıdır.
Tedaviden Sonra Doğurganlık Geri Döner mi?
Frengi kalıcı üreme organı hasarı oluşturmadan tedavi edilmişse kişinin doğal yollarla çocuk sahibi olması mümkündür. Antibiyotik bakteriyi ortadan kaldırabilir ancak ileri dönemde gelişmiş sinir, damar veya organ hasarını her zaman geri çeviremez.
Çocuk sahibi olamama devam ediyorsa çift birlikte değerlendirilmelidir. Kadında yumurtlama, yumurtalık rezervi, rahim ve tüpler; erkekte ise sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı incelenmelidir.
Tedavi sonrasında RPR veya VDRL titreleri belirlenen zamanlarda takip edilir. Değerin beklenen şekilde azalmaması, yeniden enfeksiyon veya tedavi yetersizliği açısından değerlendirme gerektirebilir.
Cinsel Partnerin Tedavisi Gerekir mi?
Frengi tanısı alan kişinin yakın dönemde cinsel temasta bulunduğu partnerlerin bilgilendirilmesi, test edilmesi ve gerekli durumlarda belirti olmasa bile tedavi edilmesi gerekir. Yalnızca bir kişinin tedavi edilmesi yeniden bulaşma riskini ortadan kaldırmaz.
Tedavi tamamlanana ve sağlık profesyonelinin belirttiği güvenli süre geçene kadar cinsel temastan kaçınılmalıdır. Aynı zamanda HIV, hepatit B, klamidya ve gonore gibi diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için test gerekliliği değerlendirilmelidir.
Frengiden Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Frengi riskini azaltmak için şu önlemler alınabilir:
- Vajinal, anal ve oral ilişkide prezervatif kullanmak
- Yeni partnerle korunmasız ilişkiden önce karşılıklı test yaptırmak
- Genital, anal veya ağız çevresindeki yaralarla temastan kaçınmak
- Tanı durumunda cinsel partnerleri bilgilendirmek
- Tedavi ve kontrol testlerini tamamlamak
- Gebelik planı öncesinde cinsel enfeksiyon taramasını görüşmek
- Gebelik takiplerindeki frengi testlerini geciktirmemek
Prezervatif önemli koruma sağlar fakat kapatmadığı bölgedeki lezyonlardan bulaşma gerçekleşebileceği unutulmamalıdır.
Kısırlık Nedeni Olan Frengi Cinsel Hastalığı Nedir ? sorusuna verilecek en doğru yanıt, frenginin tedavi edilebilir bakteriyel bir enfeksiyon olduğu; ancak yaygın ve doğrudan bir kısırlık nedeni kabul edilmediğidir. Üreme organı tutulumu nadiren doğurganlığı etkileyebilirken asıl belirgin tehlike, tedavi edilmemiş enfeksiyonun gebelik ve bebek üzerindeki sonuçlarıdır.
Ağrısız yaranın veya döküntünün kaybolması iyileşme anlamına gelmez. Riskli temas, şüpheli belirti veya gebelik planı varsa uygun kan testleri yapılmalı; tanı konulduğunda kişi ve partnerleri gecikmeden tedavi edilmelidir.
